مدرس و جامعه

مدرس و جامعه

کاملینا، گنجینه‌ی فراموش شده: راهبردی کلیدی برای امنیت غذایی، خودکفایی روغنی و تاب‌آوری کشاورزی در ایران

نوع مقاله : مروری تحلیلی

نویسنده
گروه بیوتکنولوژی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
چکیده
ایران با چالش‌های عمده‌ای در بخش کشاورزی از جمله کمبود آب، تغییرات اقلیمی، وابستگی شدید به واردات دانه‌های روغنی و تخریب خاک مواجه است. در این میان، معرفی و توسعه کشت گیاهانی با نیاز آبی کم و سازگار با شرایط دیم، یک ضرورت راهبردی محسوب می‌شود. کاملینا (Camelina sativa) یک گیاه روغنی باستانی و کم‌نیاز است که به دلیل مجموعه‌ای از ویژگی‌های منحصر به فرد، پتانسیل تبدیل شدن به یک محور تحول در کشاورزی پایدار ایران را دارد. این مقاله مروری، ابتدا به معرفی کلی گیاه کاملینا، تاریخچه و خاستگاه آن می‌پردازد. سپس مزایا و برتری‌های آن نسبت به گیاهان روغنی رایج مانند کلزا را با جزئیات شرح می‌دهد. در ادامه، با استناد به ده‌ها پژوهش معتبر داخلی انجام‌شده در سال‌های اخیر، عملکرد و سازگاری این گیاه در شرایط مختلف اقلیمی و تنش‌های محیطی ایران (خشکی، شوری، سرما) را تحلیل می‌کند. همچنین کاربردهای چندجانبه کاملینا در صنایع غذایی، دارویی، سوخت‌های زیستی، و حتی پالایش خاک‌های آلوده (گیاه‌پالایی) مورد بررسی قرار می‌گیرد. در نهایت، یک مدل عملیاتی برای ادغام کاملینا در سیستم‌های تناوب زراعی دیم ایران (به ویژه پس از غلات) ارائه شده و موانع، چالش‌ها و راهکارهای توسعه کشت این گیاه ارزشمند در سطح ملی مورد بحث و نتیجه‌گیری قرار می‌گیرد.
کلیدواژه‌ها