پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل شایستگی‌های حرفه‌ای مورد نیاز نوکارشناسان رسمی دادگستری ایران انجام شد. در این مطالعه، با استفاده از رویکرد مرور ادبیات، پژوهش‌های مرتبط، استانداردهای حرفه‌ای و چارچوب‌های شایستگی مورد بررسی قرار گرفت تا مهم‌ترین شایستگی‌های لازم برای عملکرد اثربخش در نظام کارشناسی قضایی شناسایی شود. یافته‌ها نشان داد که صلاحیت حرفه‌ای نوکارشناسان رسمی دادگستری، سازه‌ای چندبعدی است که حوزه‌های تخصصی، حقوقی، ارتباطی و فردی را در بر می‌گیرد. مهم‌ترین شایستگی‌های شناسایی‌شده شامل دانش تخصصی (فنی)، دانش حقوقی، مهارت‌های ارتباطی و بین‌فردی، توانمندی‌های تحلیلی و قضاوتی، اخلاق حرفه‌ای، شایستگی‌های مدیریتی و فرآیندی، مهارت‌های گزارش‌نویسی، شایستگی‌های فناوری اطلاعات و ویژگی‌های شخصیتی است. این شایستگی‌ها در مجموع به ارتقای کیفیت، اعتبار و اثربخشی نظریات کارشناسی ارائه‌شده به مراجع قضایی کمک می‌کنند. همچنین یافته‌ها نشان داد که تقویت این شایستگی‌ها می‌تواند کیفیت خدمات کارشناسی را بهبود بخشد، دقت و قابلیت اتکای نظریات کارشناسی را افزایش دهد، از اطاله دادرسی بکاهد و در تحقق عدالت قضایی نقش مؤثری ایفا کند. بنابراین، توسعه حرفه‌ای مستمر، اجرای برنامه‌های آموزشی هدفمند و توانمندسازی مبتنی بر شایستگی، از الزامات اساسی برای ارتقای عملکرد نوکارشناسان رسمی دادگستری و افزایش کارآمدی نظام کارشناسی رسمی کشور به شمار می‌رود.