مدرس و جامعه

مدرس و جامعه

گذار از ترویج سنتی به نظام‌های نوین ترویج کشاورزی: راهکارهایی برای حل مسائل واقعی بخش کشاورزی با تأکید بر باغات پسته استان سمنان

نوع مقاله : مروری تحلیلی

نویسنده
مرکز آموزش و تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، سمنان، ایران
چکیده
بخش کشاورزی ایران در دهه‌های اخیر با چالش‌های متعددی از جمله تغییر اقلیم، محدودیت منابع آب، افزایش پیچیدگی فناوری‌های تولید و ضرورت ارتقای بهره‌وری مواجه شده است. در چنین شرایطی، نظام‌های سنتی ترویج کشاورزی که عمدتاً بر انتقال یک‌سویه اطلاعات استوار بوده‌اند، پاسخگوی نیازهای جدید بهره‌برداران نیستند. هدف این مقاله تبیین نقش رویکردهای نوین ترویج کشاورزی در حل مسائل واقعی بخش کشاورزی با تأکید بر مطالعه موردی باغات پسته استان سمنان است. استان سمنان با بیش از ۱۹ هزار هکتار باغ پسته و تولید سالانه حدود ۱۳ هزار تن محصول، یکی از قطب‌های مهم تولید پسته کشور محسوب می‌شود، اما هم‌زمان با چالش‌هایی نظیر محدودیت منابع آب، نوسانات بارندگی، ضرورت سازگاری با تغییر اقلیم و نیاز به توسعه زنجیره ارزش روبه‌رو است. در این مقاله، ظرفیت رویکردهایی مانند مدرسه در مزرعه، ترویج دیجیتال، یادگیری همتا، سکوهای نوآوری، ترویج هوشمند اقلیمی و مشاوره مبتنی بر داده برای مواجهه با این چالش‌ها بررسی شده است. نتایج نشان می‌دهد که گذار از ترویج سنتی به نظام‌های مشارکتی، داده‌محور و ترکیبی می‌تواند نقش مهمی در افزایش بهره‌وری آب، ارتقای تاب‌آوری باغات، توسعه زنجیره ارزش و بهبود تصمیم‌گیری بهره‌برداران ایفا کند.
کلیدواژه‌ها