دموکراسی و توسعه از مفاهیم بنیادین علوم سیاسی، اقتصاد سیاسی و مطالعات توسعه‌اند و رابطه میان آن‌ها همواره موضوع بحث‌های نظری و تجربی بوده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر روش کتابخانه‌ای و اسنادی، سازوکارهای اثرگذاری دموکراسی بر ابعاد سیاسی، اقتصادی و محیط‌زیستی توسعه در کشورهای در حال توسعه را بررسی می‌کند. داده‌ها از طریق مطالعه آثار نظری، مقالات علمی و گزارش‌های معتبر بین‌المللی درباره دموکراسی، حکمرانی، توسعه انسانی، رشد اقتصادی و پایداری محیط‌زیست گردآوری و با تحلیل محتوای کیفی تفسیر شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد دموکراسی از راه تقویت مشارکت سیاسی، پاسخگویی، شفافیت، حاکمیت قانون، آزادی رسانه‌ها و گسترش نهادهای مدنی، ظرفیت نظام سیاسی را برای تحقق توسعه سیاسی افزایش می‌دهد. در بعد اقتصادی، دموکراسی با کاهش نااطمینانی سیاسی، حمایت از حقوق مالکیت، ارتقای کیفیت سیاست‌گذاری، تقویت سرمایه انسانی و کنترل فساد می‌تواند زمینه رشد و توسعه پایدار اقتصادی را فراهم کند. در حوزه محیط‌زیست نیز دسترسی آزاد به اطلاعات، مشارکت عمومی، نظارت اجتماعی و الزام دولت و بخش خصوصی به پاسخگویی، حکمرانی محیط‌زیست را بهبود می‌بخشد. با وجود این، دموکراسی به‌تنهایی تضمین‌کننده توسعه نیست. آثار آن به کیفیت نهادها، ظرفیت اجرایی دولت، سرمایه اجتماعی، حاکمیت قانون، ساختار اقتصادی و زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی وابسته است. بنابراین، دموکراسی شرط کافی توسعه محسوب نمی‌شود، بلکه بستری نهادی برای تقویت مسیر توسعه پایدار در صورت همراهی با نهادهای کارآمد، دولت توانمند و مشارکت آگاهانه شهروندان است. در نتیجه، تحقق توسعه پایدار نیازمند هم‌افزایی میان دموکراسی، کارآمدی نهادی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شواهد در سطوح محلی است.