جنگل‌ها تحت تأثیر تغییرات گسترده کاربری اراضی ناشی از توسعه شهرنشینی، گسترش فعالیت‌های گردشگری، افزایش ارزش اقتصادی زمین و ضعف نظام‌های مدیریتی و نظارتی قرار گرفته‌اند. هدف این مقاله، بررسی پیامدهای تغییر کاربری جنگل‌های هیرکانی بر خدمات بوم‌سازه‌ای و رفاه جوامع محلی و تبیین ضرورت اصلاح نظام حکمرانی منابع طبیعی است. این مقاله با بهره‌گیری از مطالعات و یافته‌های علمی داخلی و بین‌المللی، به تحلیل عوامل محرک تغییر کاربری، آثار آن بر خدمات تأمینی، تنظیمی، حمایتی و فرهنگی بوم‌سازگان و همچنین پیامدهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی ناشی از کاهش این خدمات می‌پردازد. نتایج نشان می‌دهد که تغییر کاربری جنگل‌ها موجب کاهش ظرفیت ذخیره کربن، افزایش فرسایش خاک، تشدید خطر سیلاب، افت کیفیت منابع آب و کاهش تنوع زیستی شده است. علاوه بر این، کاهش خدمات بوم‌سازه‌ای پیامدهای مستقیمی بر امنیت معیشتی، سرمایه اجتماعی، هویت فرهنگی و کیفیت زندگی جوامع محلی بر جای گذاشته است. یافته‌ها همچنین بیانگر آن است که ضعف هماهنگی نهادی، شکاف میان قوانین و اجرای آن‌ها و مشارکت محدود جوامع محلی در تصمیم‌گیری‌ها از مهم‌ترین عوامل تداوم این روند به شمار می‌روند. بر این اساس، تقویت حکمرانی مشارکتی، توسعه معیشت‌های پایدار، گسترش برنامه‌های ترویجی و آموزشی و ارتقای نقش جوامع محلی در مدیریت منابع طبیعی، از مهم‌ترین راهکارهای حفاظت از جنگل‌های هیرکانی و تضمین رفاه نسل‌های آینده محسوب می‌شوند.